Specjalność operologiczna

 

Charakterystyka specjalności
Bezprecedensowa w skali europejskiej współpraca poznańskich teatrologów i muzykologów liczy już niemal dziesięć lat. Jej pomysłodawcami byli Profesorowie -Dobrochna Ratajczakowa (teatrolog) i Jan Stęszewski (muzykolog), którzy zaangażowali w przedsięwzięcie swoich podopiecznych. Rezultatami stały się zarówno szeroko zakrojone badania nad operą z perspektywy teatrologicznej i muzykologicznej, uwieńczone kolejnymi publikacjami, jak powołanie interdyscyplinarnej Specjalności operologicznej dla studentów muzykologii i polonistyki oraz (w ramach nowego programu studiów) dla studentów wiedzy o teatrze.

Treści kształcenia
W ramach specjalności prowadzone są zajęcia z zakresu teorii, historii i estetyki dzieła operowego, warsztaty krytyki operowej, a także zajęcia z zakresu analizy i interpretacji dzieła operowego, w których uczestniczą równocześnie wykładowcy z teatrologii i muzykologii, wnosząc dialog bezcenny z punktu widzenia operologicznego dyskursu. Studenci odbywają praktyki w teatrach operowych na terenie kraju. Jako rezultat powstają liczne prace magisterskie poświęcone problematyce opery.

Efekty kształcenia
Absolwent specjalności operologicznej jest przygotowany do pracy we wszystkich instytucjach kultury związanych z teatrem operowym. Uzyskane kompetencje w znacznym stopniu poszerzają jego wiedzę i rozeznanie w zakresie estetyki i sposobu funkcjonowania współczesnego i dawnego teatru, dzięki czemu posiada on niezbędne kwalifikacje do pracy zarówno w instytucjach muzycznych i teatralnych, jak również w prasie, radiu i telewizji jako krytyk czy redaktor muzyczno-teatralny. Rozwinięte w ramach specjalności interdyscyplinarne umiejętności, niezbędne do właściwego widzenia zjawisk z pogranicza sztuk - literatury, muzyki, teatru i sztuk pięknych - zwiększają także szanse i zawodowe możliwości absolwenta w przyszłej pracy z młodzieżą w szkołach, ośrodkach kultury i w zespołach teatralnych.


Moduły 1 i 2 są realizowane naprzemiennie z modułami 3 i 4 (co drugi rok) dla studentów I i II roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia łącznie.

W roku akad. 2016/2017 są realizowane moduły 1 i 2.

 

Rok/
semestr

Nazwa przedmiotu

Typ zajęć

Liczba godzin

Forma zaliczenia

Punkty

ECTS

moduł 1

Historia inscenizacji operowych

Wykład

30

Zaliczenie

2

moduł 1

Elementy poetyki i retoryki

Konwersatorium

30

Zaliczenie

4

moduł 1

Historia opery

Wykład

30

Egzamin

3

 

RAZEM

 

90

 

9

moduł 2

Krytyka operowa

Konwersatorium

30

Zaliczenie

3

moduł 2

Historia inscenizacji operowych

Konwersatorium

30

Egzamin

5

moduł 2

Historia pojęć estetycznych

Konwersatorium

30

Zaliczenie

3

 

RAZEM

 

90

 

11

moduł 3

Analiza dzieła operowego

Konwersatorium

30

Zaliczenie

3

moduł 3

Librettologia

Konwersatorium

30

Zaliczenie

3

moduł 3

Praktyki w teatrach operowych

Praktyki

10 dni robocz.

Zaliczenie

6

 

RAZEM

 

60

 

12

moduł 4

Dramat w muzyce

Wykład

30

Zaliczenie

3

moduł 4

Analiza dzieła operowego

Konwersatorium

30

Zaliczenie

5

 

RAZEM

 

60

 

8

 

Historia opery
Zajęcia obejmują zagadnienia związane z rozwojem opery, a w szczególności takie tematy, jak opera włoska w XVII i XVII-tym wieku, barokowa opera we Francji i w Anglii, afekt w operach Haendla, operę Mozartowską, teatr operowy Glucka, wielką operę historyczną we Francji, twórczość operowa Rossiniego, operę włoską w XIX-tym wieku, topikę niemieckiej opery romantycznej w XIX-tym wieku, dramat muzyczny Wagnera, kategorię opery narodowej w XIX-tym wieku oraz twórczość operową w XX-tym wieku - ciągłość tradycji niemieckiej oraz inne tradycje we Francji, Rosji i Anglii. Celem zajęć jest szkic fenomenu opery w całej złożoności. Zarysowanie przedmiotu, aksjologii, recepcji, estetyki, krótkiej historii form i gatunków operowych oraz emplois postaci. Celem zajęć jest też uporządkowanie i rozszerzenie wiedzy z zakresu teorii i historii opery.


Analiza dzieła operowego
Przedmiot obejmuje analizę i interpretację dzieł operowych wybranych z kręgu twórczości XVII-XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem dwóch perspektyw - teatrologicznej i muzykologicznej. Obecność na zajęciach dwóch wykładowców przyczynia się do pełniejszego spektrum sugerowanych na zajęciach możliwości oglądu analityczno-interpretacyjnego. Egzemplifikacje dla analiz są w każdym roku różne i zasadniczo nie powtarzają się. Celem zajęć jest ukazanie studentom interdyscyplinarnego warsztatu analityczno-interpretacyjnego w całej złożoności jego form i stylów; różnych sposobów rozumienia dzieła operowego: zagadnień związanych z translacją libretta, inscenizacją dzieła operowego i zależnościami Wort-Ton.

Historia inscenizacji operowych
Zajęcia obejmują zasady i uwarunkowania percepcji obrazu scenicznego. Najważniejsze tworzywa, tematy i motywy barokowego, klasycystycznego, romantycznego, modernistycznego i współczesnego teatru operowego. Miejsce i funkcja inscenizacji operowych w kontekście społeczno-kulturowym. Celem jest poznanie przez słuchaczy specjalności z historii i teorii teatru muzycznego (międzywydziałowa muzykologiczno-polonistyczna) najważniejszych etapów historii inscenizacji operowej. Opanowanie umiejętności rozróżniania stylów inscenizacyjnych oraz umiejętności interpretowania ikonografii teatralno-muzycznej.


Historia pojęć estetycznych
Procesy historyczno-kulturowych przemian pojęć estetycznych. Kryteria i kategorie estetyczno-filozoficzne charakterystyczne dla danej epoki. Analiza i interpretacja dzieła sztuki. Tradycja i współczesność. Poznanie zasadniczych pojęć estetycznych w perspektywie procesów historyczno-kulturowych. Przedstawienie kontekstu filozoficzno-estetycznego przemian, jakie dokonywały się w zakresie pojęć i kategorii takich jak: sztuka, forma, piękno, prawda, proces twórczy. Analiza wybranych tekstów literackich, utworów muzycznych, dzieł plastycznych i teatralnych pod kątem wyznaczonych zagadnień.


Dramat w muzyce
Prezentacja antropologii epok dawnych i omówienie jej wpływu na kształtowanie dzieł sztuki dramatyczno-muzycznej. Wyliczenie najbardziej nośnych - z punku widzenia dzieł dramatyczno-muzycznych - idei humanistycznych, opartych bądź to na tekstach religijnych, bądź to dziełach literackich. Problematyka autonomiczności i nieautonomiczności sztuki. Mit, religia, sztuka. Rozróżnianie form dramatyczno-muzycznych i wyćwiczenie umiejętności opisu poszczególnych dzieł, a następnie ich rozpoznawanie na tle szeroko rozumianego teatru operowego (gatunki, konwencje i strategie retoryczne). Dostrzeganie związków strukturalnych między konkretnymi dziełami, a także kształcenie sprawności potrzebnych do ujmowania ich ewolucyjnego rozwoju.

Kultura europejska
Opisywane zajęcia kompletują wiadomości: historyczno-porównawcze, analityczno-interpretacyjne oraz metodologiczne z wybranego zakresu literatury i kultury europejskiej, uwzględniając kluczowe dla kształtu i zrozumienia tradycji śródziemnomorskiej pojęcia, tematy i idee, takie jak: kulturowe źródła tożsamości Europy; człowiek i zabawa, strach, szaleństwo, śmierć, miłość, choroba, twórczość; natura a kultura; tragizm, tragiczność; absurd; wizje kosmosu; decorum, karnawał, obiegi kulturowe, itp. Nabycie erudycji w przedstawionym wyżej zakresie.

Krytyka operowa
Zajęcia mają charakter warsztatów krytyka operowego. Podejmowane są zagadnienia dotyczące sfery słowno-muzycznej i teatralnej dzieła operowego, analizie poddawane są wykonania sceniczne oper i nagrania płytowe. Uczestnicy poznają zasady oceny dzieła operowego, style twórczości operowej i uczą się zasad wartościowania wykonań operowych. Podejmowane podczas zajęć próby recenzowania oper, porównywanie różnych wykonań (utrwalonych na video i DVD) i recenzowanie wybranego spektaklu Teatru Wielkiego w Poznaniu pozwala na praktyczne zapoznanie się z pracą recenzenta operowego i nabycie umiejętności zawodowych krytyka.




Aktualizacja: 16.11.2017